కర్మ చేస్తూ పాప బంధనానికి లోనుకాకుండా ఎలా ఉండాలి?

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో “కర్మ” అనేది తప్పనిసరి. మనిషి క్షణమాత్రం కూడా కర్మ చేయకుండా ఉండలేడు. అయితే ప్రతి కర్మ మనిషిని బంధనంలో పడేస్తుందా? పాప–పుణ్యాల చక్రంలో బంధించేస్తుందా? లేక కర్మ చేస్తూనే బంధనాల నుంచి విముక్తిగా ఉండగలమా? ఈ కీలకమైన ప్రశ్నలకు భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి స్పష్టమైన మార్గదర్శనం ఇస్తాడు.

కర్మ తప్పదని గీత బోధ

శ్రీకృష్ణుడు ముందుగా చెప్పేది కర్మ చేయడం అనివార్యం. శరీరం ఉన్నంతకాలం క్రియలు తప్పవు. ఆకలి, నిద్ర, పని, కుటుంబ బాధ్యతలు, సమాజంలో పాత్ర ఇవన్నీ కర్మలే. కర్మను వదిలేయడం సాధ్యం కాదు. కానీ కర్మ చేసే విధానమే మనిషిని బంధించవచ్చు లేదా విముక్తి వైపు నడిపించవచ్చు.

పాప బంధనానికి కారణం ఏమిటి?

భగవద్గీత ప్రకారం కర్మకే పాపం అంటదు. కర్మ వెనుక ఉన్న భావమే బంధనానికి కారణం.
ప్రధానంగ అవి
* ఫలాపేక్ష (ఫలితం మీద ఆశ)
* అహంకారం (నేనే చేస్తున్నాను అన్న భావం)
* కోరిక (భోగాల పట్ల లాలస)
* ద్వేషం, అసూయ, భయం
ఇవి కర్మను పాపబంధనంగా మారుస్తాయి. ఒకే పని ఒకరికి బంధనంగా, మరొకరికి విముక్తి సాధనగా మారుతుంది. తేడా మనసులోనే ఉంటుంది.

ఫలాపేక్ష రహిత కర్మ – గీత మార్గం

రెండవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు అత్యంత స్పష్టంగా చెప్పే బోధ ఫలంపై ఆశ లేకుండా కర్మ చేయాలి.
మనకు చేయాల్సిన పని మన ధర్మం. ఆ పని చేస్తున్నప్పుడు “దీని వల్ల నాకు ఏమి లభిస్తుంది?” అనే ఆలోచన వస్తే అదే బంధనానికి విత్తనం అవుతుంది. ఫలితంపై అధిక ఆశ ఉన్నప్పుడు, ఫలితం అనుకూలంగా లేకపోతే బాధ, కోపం, నిరాశ కలుగుతాయి. ఇవే పాపబంధనాన్ని బలపరుస్తాయి.
కాబట్టి,
* పని చేయాలి
* ఫలితాన్ని భగవంతుడికి అర్పించాలి
* విజయం, విఫలతలను సమానంగా చూడాలి
ఇదే కర్మ చేస్తూ పాప బంధనానికి లోనుకాకుండా ఉండే మార్గం.

సమత్వ భావన – బంధన రహిత జీవితం

శ్రీకృష్ణుడు “సమత్వం” గురించి ప్రత్యేకంగా చెబుతాడు. లాభ–నష్టం, సుఖ–దుఃఖం, జయం–అజయం అన్నింటినీ సమానంగా చూసే దృష్టి కలిగినవాడు కర్మ బంధనానికి లోనుకాడు.
సాధారణంగా మనం కర్మను భావోద్వేగాలతో చేస్తాం. ఫలితం మనకు అనుకూలంగా వస్తే ఆనందం, ప్రతికూలంగా వస్తే దుఃఖం. ఈ ఊగిసలాటే మనసును బంధిస్తుంది. సమత్వ భావన కలిగిన వ్యక్తి మాత్రం కర్మను కర్తవ్యంగా చూస్తాడు, భావోద్వేగాల బారిన పడడు.

అహంకారం విడిచిపెట్టడం

“నేనే చేస్తున్నాను” అనే భావమే పాపబంధనానికి మూలం. భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయం మనకు చెప్పేది, మనం కేవలం ఒక సాధనం మాత్రమే. శరీరం, ఇంద్రియాలు, ప్రకృతి గుణాలు కలిసి కర్మను జరిపిస్తున్నాయి. ఈ సత్యాన్ని అర్థం చేసుకున్నవాడు అహంకారాన్ని వదిలేస్తాడు.
అహంకారం తగ్గినప్పుడు
* గర్వం తగ్గుతుంది
* ఇతరులను తక్కువ గా చూడడం మానిపోతుంది
* కర్మలో పవిత్రత పెరుగుతుంది
అహంకారం లేని కర్మ పాపబంధనాన్ని కలిగించదు.

ఇంద్రియ నియంత్రణ అవసరం

రెండవ అధ్యాయంలో ఇంద్రియ నియంత్రణకు చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇంద్రియాలు మనసును లాగితే మనిషి కోరికల దాసుడవుతాడు. కోరికల ఆధీనంలో చేసిన కర్మ తప్పకుండా బంధనాన్ని కలిగిస్తుంది.
ఇంద్రియాలను నియంత్రించినవాడు
* ఆలోచించి కర్మ చేస్తాడు
* తొందరపాటు నిర్ణయాలకు లోనుకాడు
* ధర్మాన్ని మించడు
అటువంటి కర్మ పాపం కాకుండా పవిత్రమైన సాధనగా మారుతుంది.

బుద్ధియోగం – కర్మలో జ్ఞానం

శ్రీకృష్ణుడు రెండవ అధ్యాయంలో బుద్ధియోగాన్ని బోధిస్తాడు. అంటే – కర్మను జ్ఞానంతో చేయడం. అజ్ఞానంతో చేసిన కర్మ బంధిస్తుంది; జ్ఞానంతో చేసిన కర్మ విముక్తి వైపు నడిపిస్తుంది.
బుద్ధియోగం ఉన్న వ్యక్తి
* ఏమి చేయాలి, ఏమి చేయకూడదు అనేది తెలుసుకుంటాడు
* స్వార్థం కాకుండా ధర్మాన్ని ముందు ఉంచుతాడు
* తాత్కాలిక లాభాల కోసం శాశ్వత విలువలను త్యాగం చేయడు
ఇలాంటి కర్మ పాపబంధనాన్ని కలిగించదు.

కర్తవ్య భావనతో జీవితం

భగవద్గీత ప్రకారం ప్రతి వ్యక్తికి తన స్థితికి అనుగుణమైన కర్తవ్యాలు ఉంటాయి. తండ్రిగా, తల్లిగా, ఉద్యోగిగా, పౌరుడిగా – ప్రతి పాత్ర ఒక ధర్మమే. ఆ ధర్మాన్ని నిజాయితీగా, స్వార్థం లేకుండా నిర్వర్తించినప్పుడు కర్మ బంధనంగా మారదు.
కర్తవ్యాన్ని వదిలి పారిపోవడం కాదు, కర్తవ్యాన్ని పవిత్రంగా చేయడమే గీత మార్గం.

ఉపసంహారం

భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయం మనకు స్పష్టంగా చెప్పే సత్యం ఏమిటంటే, కర్మ మనిషిని బంధించదు, కర్మ వెనుక ఉన్న మనసు బంధిస్తుంది. ఫలాపేక్ష, అహంకారం, కోరికలు, అసమత్వ భావన – ఇవే పాపబంధనానికి కారణాలు.
ఫలాన్ని ఆశించకుండా, సమత్వంతో, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, ఇంద్రియ నియంత్రణతో, ధర్మ భావనతో చేసిన కర్మ మనిషిని బంధించదు. అలాంటి కర్మే జీవనాన్ని శుద్ధి చేసి, మనశ్శాంతిని ప్రసాదించి, ఆత్మోన్నతి వైపు నడిపిస్తుంది.
అందుకే భగవద్గీత బోధ ఏమిటంటే, కర్మ చేయి, కానీ బంధింపబడకు. కర్మలో ఉండి కూడా కర్మాతీతుడిగా జీవించు.