ఉపనిషత్తుల సందేశం ఏమిటి?

ఉపనిషత్తుల సందేశం ఏమిటి?

సనాతన భారతీయ జ్ఞాన సంపదలో అత్యున్నత స్థానం పొందిన గ్రంథాలు ఉపనిషత్తులు. వేదాల తత్వార్థాన్ని లోతుగా వివరించే భాగాన్ని ఉపనిషత్తులు అని పిలుస్తారు. వేదాలను సాధారణంగా మూడు భాగాలుగా విభజిస్తారు. సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు. ఈ ఆరణ్యకాల చివర భాగంలో ఉన్న ఆధ్యాత్మిక తత్వ బోధనే ఉపనిషత్తులు. అందుకే వీటిని వేదాంతం అని కూడా అంటారు.

ఉపనిషత్తుల ప్రధాన లక్ష్యం మనిషి జీవితానికి అసలైన అర్థం ఏమిటి? మనిషి ఎవరు? ఈ విశ్వాన్ని నడిపించే పరమసత్యం ఏమిటి? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడం. ఇవి మత గ్రంథాలు కాదు. ఇవి ఆధ్యాత్మిక తత్వశాస్త్రానికి మూలాధారాలు.

ఉపనిషత్తుల అసలు అర్థం

“ఉపనిషత్” అనే పదం సంస్కృతంలో మూడు పదాల నుండి ఏర్పడింది. ఉప + ని + షద్
ఉప అంటే సమీపంగా
ని అంటే స్థిరంగా
షద్ అంటే కూర్చోవడం లేదా జ్ఞానం పొందడం
అంటే గురువు సమీపంలో కూర్చొని లోతైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవడం అనే అర్థం. అందువల్ల ఉపనిషత్తులు గురు-శిష్య సంభాషణల రూపంలో ఉంటాయి. ప్రశ్నలు అడిగే శిష్యుడు, వాటికి జ్ఞానంతో సమాధానం చెప్పే గురువు — ఈ విధంగా ఉపనిషత్తుల బోధన కొనసాగుతుంది.

బ్రహ్మం – ఉపనిషత్తుల ప్రధాన సందేశం

ఉపనిషత్తుల ప్రధాన సందేశం బ్రహ్మం అనే పరమసత్యం గురించి. బ్రహ్మం అంటే ఈ విశ్వాన్ని నడిపించే పరమాత్మ శక్తి. అది కనిపించదు కానీ అన్ని చోట్ల ఉంటుంది. విశ్వంలోని ప్రతి జీవిలో, ప్రతి అణువులో అదే దైవిక శక్తి వ్యాపించి ఉంది.
మనిషి సాధారణంగా తనను శరీరంగా భావిస్తాడు. కానీ ఉపనిషత్తులు చెబుతున్నది ఏమిటంటే మనిషి అసలు స్వరూపం శరీరం కాదు, **ఆత్మ**. ఆ ఆత్మ పరమసత్యమైన బ్రహ్మంతో ఒకటే.
ఈ గొప్ప తత్వాన్ని ఉపనిషత్తులు ఇలా చెబుతాయి:
తత్త్వమసి : నీవే ఆ పరమసత్యం
అహం బ్రహ్మాస్మి : నేను బ్రహ్మనే
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ : పరిపూర్ణ జ్ఞానం బ్రహ్మమే
అయం ఆత్మా బ్రహ్మ : ఈ ఆత్మ బ్రహ్మమే
ఈ నాలుగు మహావాక్యాలు ఉపనిషత్తుల సారాంశాన్ని తెలియజేస్తాయి.

ఆత్మ జ్ఞానం – జీవిత లక్ష్యం

ఉపనిషత్తులు చెబుతున్న అత్యంత ముఖ్యమైన సందేశం ఆత్మ జ్ఞానం. మనిషి తన అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడం జీవితానికి అసలైన లక్ష్యం.
సాధారణంగా మనిషి సంపద, స్థానం, పేరు, గౌరవం కోసం జీవితాన్ని గడుపుతాడు. కానీ ఇవన్నీ తాత్కాలికమైనవి. నిజమైన ఆనందం బయట ప్రపంచంలో కాదు, మనలోనే ఉంది.
ఆత్మను తెలుసుకున్న వ్యక్తి భయం, దుఃఖం, ఆందోళనల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ఎందుకంటే అతను తనను శరీరంగా కాదు, శాశ్వతమైన ఆత్మగా గుర్తిస్తాడు.

అవిద్య నుండి విద్య వైపు

ఉపనిషత్తులలో ఒక ముఖ్యమైన భావం అవిద్య మరియు విద్య గురించి.
అవిద్య అంటే నిజం తెలియకపోవడం
విద్య అంటే పరమసత్యాన్ని తెలుసుకోవడం
మనిషి తనను శరీరం అని భావించడం అవిద్య. కానీ తన అసలు స్వరూపం ఆత్మ అని తెలుసుకోవడం విద్య. ఉపనిషత్తులు మనిషిని అజ్ఞానం నుండి జ్ఞానం వైపు తీసుకెళ్లే మార్గాన్ని చూపిస్తాయి.
అందుకే ఉపనిషత్తులలో ఒక ప్రసిద్ధ ప్రార్థన ఉంది:
“అసతో మా సద్గమయ
తమసో మా జ్యోతిర్గమయ
మృత్యోర్మా అమృతంగమయ”
అంటే
అసత్యం నుండి సత్యం వైపు నడిపించు,
అంధకారం నుండి వెలుగు వైపు నడిపించు,
మరణం నుండి అమృతత్వం వైపు నడిపించు.

జీవితం పై ఉపనిషత్తుల దృక్పథం

ఉపనిషత్తులు జీవితం గురించి చాలా లోతైన దృక్పథాన్ని చెబుతాయి. అవి మనిషిని ప్రపంచాన్ని వదిలేయమని చెప్పవు. కానీ ప్రపంచంలో జీవిస్తూ కూడా ఆధ్యాత్మికంగా ఎదగాలని చెబుతాయి.
మనిషి తన కర్తవ్యాలను నిష్కామ భావంతో చేయాలి. స్వార్థం, అహంకారం, లోభం వంటి లక్షణాలను వదిలి ధర్మంతో జీవించాలి.
ఉపనిషత్తుల ప్రకారం జీవితం ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణంలో మనిషి తనను తెలుసుకుంటూ ముందుకు సాగాలి.

ధ్యానం మరియు అంతర్ముఖత

ఉపనిషత్తులు ధ్యానం యొక్క ప్రాముఖ్యతను కూడా వివరిస్తాయి. మనస్సు ఎప్పుడూ బయట ప్రపంచం వైపు పరుగెత్తుతూ ఉంటుంది. కానీ నిజమైన జ్ఞానం మనలోనే ఉంది.
ధ్యానం ద్వారా మనస్సు ప్రశాంతమవుతుంది. మనిషి తన అంతరాత్మను అనుభవించగలుగుతాడు. ఈ స్థితిలో అతను పరమసత్యాన్ని గ్రహించగలడు.
అందుకే ఉపనిషత్తులు మనిషిని అంతర్ముఖంగా మారమని ప్రోత్సహిస్తాయి.

విశ్వంలో ఏకత్వం

ఉపనిషత్తుల మరో గొప్ప సందేశం సర్వభూత ఏకత్వం.
ఈ ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రతి జీవి ఒకే దైవిక మూలం నుండి ఉద్భవించింది. అందువల్ల అన్ని జీవులను ప్రేమతో చూడాలి. ఎవరికీ హాని చేయకూడదు.
మనిషి ఇతరులను తనతో సమానంగా భావించినప్పుడు సమాజంలో శాంతి, సామరస్యం ఏర్పడుతుంది.

మోక్షం – ఉపనిషత్తుల పరమ లక్ష్యం

ఉపనిషత్తుల ప్రకారం మనిషి జీవితానికి చివరి లక్ష్యం మోక్షం
మోక్షం అంటే జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తి. ఇది బయట నుండి పొందే వస్తువు కాదు. ఇది జ్ఞానం ద్వారా పొందే అనుభూతి.
ఆత్మ బ్రహ్మంతో ఏకమని తెలుసుకున్నప్పుడు మనిషి మోక్షాన్ని పొందుతాడు. ఆ స్థితిలో అతనికి భయం, బాధ, అజ్ఞానం ఉండవు. అతను శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు.

ఉపనిషత్తుల ఆధునిక ప్రాముఖ్యత

ఉపనిషత్తులు వేలాది సంవత్సరాల క్రితం నాటివి అయినా కూడా, వాటి సందేశం ఇప్పటికీ సమకాలీనమే. కానీ ఆధునిక ప్రపంచంలో మనిషి భౌతిక సౌకర్యాలు పెంచుకున్నాడు, అంతర్గత శాంతిని కోల్పోతున్నాడు.
ఈ సందర్భంలో ఉపనిషత్తులు మనిషికి లోతైన మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తాయి. అవి మనిషికి నిజమైన ఆనందం బయట కాదు, మనలోనే ఉందని గుర్తుచేస్తాయి.

ముగింపు

ఉపనిషత్తులు మనిషిని ఆధ్యాత్మికంగా మేల్కొలిపే గొప్ప జ్ఞాన సంపద. అవి మనిషికి తన అసలు స్వరూపం ఏమిటో తెలియజేస్తాయి. బ్రహ్మం మరియు ఆత్మ ఒకటేనని బోధిస్తాయి. అజ్ఞానం నుండి జ్ఞానం వైపు, అంధకారం నుండి వెలుగు వైపు నడిపిస్తాయి.
మనిషి తనలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించినప్పుడు అతని జీవితం పూర్తిగా మారుతుంది. అదే ఉపనిషత్తుల అసలు సందేశం.