శ్లోకం 12 - 13
అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ |
నిర్మమో నిరహంకారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ ||
- అద్వేష్టా = ఏ ప్రాణి యందూ ద్వేషభావము లేనివాడు
- సర్వభూతానామ్ = సమస్త ప్రాణుల పట్ల
- మైత్రః = స్నేహభావము కలవాడు, అందరితో స్నేహంగా ఉండేవాడు
- కరుణః ఏవ చ = మరియు దయగలవాడు, కరుణాస్వభావం కలిగినవాడు
- నిర్మమః = నాది అనే మమకారము, ఆసక్తి లేనివాడు
- నిరహంకారః = నేను అనే అహంభావము, గర్వము లేనివాడు
- సమదుఃఖసుఖః = సుఖదుఃఖములను రెండింటినీ సమానముగా చూసేవాడు, వాటికి చలించనివాడు
- క్షమీ = ఓర్పు, సహనము కలిగినవాడు.
ఈ పదాల అంతరార్థాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తే, భగవంతునికి అత్యంత ప్రియమైన భక్తుని యొక్క అంతరంగిక లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయో మనకు అద్దంలా కనిపిస్తాయి. సాధారణంగా మనిషి జీవితంలో ఎవరినైనా ద్వేషించడం, నాది అనే మమకారంతో బతకడం, గర్వంతో ప్రవర్తించడం చాలా సహజం. కానీ శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు ఇక్కడ ఒక పరిపూర్ణమైన మానవుని యొక్క ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వాన్ని వివరిస్తున్నాడు. "అద్వేష్టా" అనగా ఎవరిపై ఎటువంటి పగ, కక్ష లేకపోవడం. "మైత్రః కరుణః" అనగా కేవలం ద్వేషం లేకపోవడమే కాకుండా, తోటి ప్రాణుల పట్ల ప్రేమను, దయను పంచడం. "నిర్మమ నిరహంకారః" అనగా భౌతిక వస్తువులపై, బంధాలపై ఉండే అతి ఆసక్తిని మరియు అహంభావాన్ని పూర్తిగా విడనాడడం. "సమదుఃఖసుఖః క్షమీ" అనగా జీవితంలో కష్టాలు వచ్చినప్పుడు కుంగిపోకుండా, సుఖాలు వచ్చినప్పుడు పొంగిపోకుండా స్థితప్రజ్ఞతను ప్రదర్శించడం మరియు ఎదుటివారి తప్పులను క్షమించే పెద్దమనుస్తనం కలిగి ఉండటం. ఈ లక్షణాలన్నీ కేవలం ఆధ్యాత్మిక చింతనతో మాత్రమే కాకుండా, ఒక ఉత్తమమైన మానవతా విలువలతో కూడిన జీవితం ద్వారా సాధ్యమవుతాయని ఈ పదాలు మనకు బోధిస్తున్నాయి.
గడచిన శ్లోకాలలో భక్తి యోగానికి సంబంధించిన వివిధ మార్గాలను వివరించిన శ్రీకృష్ణుడు, ఇప్పుడు భగవంతునికి సర్వసదా అత్యంత ప్రియమైన భక్తుని యొక్క దివ్య లక్షణాలను వివరిస్తున్నాడు. శ్రీకృష్ణ భగవానుడు అర్జునుడితో ఎంతో అపురూపమైన రీతిలో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ అర్జునా! ఏ ప్రాణి యందూ ఎటువంటి ద్వేషభావము లేనివాడు, సమస్త ప్రాణుల పట్ల మైత్రిని, కరుణను చూపేవాడు, 'నాది' అనే మమకారము మరియు 'నేను' అనే అహంకారము లేనివాడు, సుఖదుఃఖములను రెండింటినీ సమానంగా భావించేవాడు, మరియు ఎల్లప్పుడూ ఓర్పును, సహనాన్ని ప్రదర్శించేవాడు అయిన భక్తుడు నాకు అత్యంత ప్రియమైనవాడు."
ఈ తాత్పర్యం కేవలం ఒక శ్లోకంలోని అర్థం మాత్రమే కాదు, మనిషి ఎలా బతకాలో తెలిపే ఒక గొప్ప నైతిక దిక్సూచి. లోకంలో ఎంతోమంది భగవంతునికి పూజలు చేస్తుంటారు, గంటల తరబడి ధ్యానం చేస్తుంటారు. కానీ భగవంతునికి నిజంగా ఎవరు ఇష్టం? అంటే దానికి సమాధానమే ఈ శ్లోకం. ఎవరి మనసైతే స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో, ఎవరినైతే స్వార్థం ఆవహించదో, ఎవరి హృదయమైతే కరుణతో నిండి ఉంటుందో, అటువంటివారే భగవంతునికి నిజమైన భక్తులు. మనిషి తన చుట్టూ ఉన్న సమాజంతో ఎలా ప్రవర్తించాలి అనేదానికి ఈ శ్లోకం ఒక నిలువుటద్దం. ఎవరికీ హాని చేయకుండా, అందరితో ప్రేమగా మెదులుతూ, జీవితంలో వచ్చే ఒడిదుడుకులను ప్రశాంతంగా స్వీకరించే తత్త్వమే నిజమైన భక్తికి నిదర్శనం. భగవంతుడు బాహ్యమైన ఆచారాలను చూసి మురిసిపోడు, అంతరంగంలోని సద్గుణాలనే మెచ్చుకుంటాడనే సత్యాన్ని ఈ తాత్పర్యం ద్వారా మనం సంపూర్ణంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
నేటి ఆధునిక, వేగవంతమైన, తీవ్రమైన పోటీ ప్రపంచంలో మనిషి నిత్యం స్వార్థం, అసూయ, కోపం, ఆధిపత్య ధోరణి మరియు మానసిక అశాంతితో సతమతమవుతున్నాడు. సోషల్ మీడియా రాకతో ఇతరుల విజయాలను చూసి ఓర్వలేకపోవడం, నిత్యం ఇతరులతో పోల్చుకుంటూ ద్వేషాన్ని పెంచుకోవడం నేటి సమాజంలో సర్వసాధారణమైపోయింది. ఇటువంటి కలుషితమైన మరియు ఉరుకుల పరుగుల ఆధునిక కాలంలో భగవద్గీత 12వ అధ్యాయం 13వ శ్లోకం ఒక దివ్యమైన నైతిక ఔషధలా, మానసిక పరిపక్వతను ప్రసాదించే మహా సత్యలా పనిచేస్తుంది. నేటి కాలానికి ఈ శ్లోకంలోని అద్భుతమైన లక్షణాలను మనం ఎలా అన్వయించుకోవచ్చో ఇప్పుడు విపులంగా పరిశీలిద్దాం.
మొదటగా, ఆధునిక సమాజంలో విపరీతంగా పెరిగిపోతున్న అసూయ, ద్వేషాలను అధిగమించడానికి "అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ" అనే సూత్రం ఎంతగానో సహాయపడుతుంది. నేడు ఆఫీసుల్లో, వ్యాపార రంగాలలో లేదా సామాజిక జీవితంలో ఎదుటివారి ఎదుగుదలను చూసి ఓర్వలేని తత్వం పెరిగిపోతోంది. దీనివల్ల మానసిక ప్రశాంతత కోల్పోయి రోగాలపాలవుతున్నారు. అందరితో స్నేహభావంతో, కరుణతో మెదలడం వల్ల మన మనసు తేలికవుతుంది, ఒత్తిడి పూర్తిగా తొలగిపోతుంది. ఆధునిక సైకాలజీ కూడా సానుకూల దృక్పథం మరియు ఇతరుల పట్ల దయ కలిగి ఉండటం వల్ల మెదడులో ఆనందాన్ని కలిగించే హార్మోన్లు విడుదలవుతాయని నిరూపించింది.
రెండవదిగా, ఆధునిక కాలపు ఈగో (Ego) మరియు అహంకారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి "నిర్మమో నిరహంకారః" అనే గుణం ఒక దివ్యౌషధం. నాకే అన్నీ కావాలి, నాకే పేరు రావాలి అనే మోజులో పడి మనిషి తన మానసిక ప్రశాంతతను, బంధాలను కోల్పోతున్నాడు. భౌతిక వస్తువులపై, హోదాలపై ఉండే పిచ్చి వ్యామోహాన్ని తగ్గించుకుంటే జీవితం చాలా సులభంగా, భారరహితంగా మారిపోతుంది. అహంకారం ఉన్నచోట శాంతి ఉండదు, నిరహంకారం ఉన్నచోట ఆనందం వెల్లివిరుస్తుంది.
మూడవదిగా, ఆధునిక జీవన శైలిలో చిన్నచిన్న విషయాలకే కోపగించుకోవడం, ఓపిక లేకపోవడం అనేది సర్వసాధారణమైన సమస్యగా మారింది. ట్రాఫిక్లో ఇరుక్కుపోయినా, ఆఫీసులో డెడ్లైన్ టెన్షన్ ఉన్నా మనిషి వెంటనే సహనం కోల్పోతున్నాడు. ఈ శ్లోకంలో చెప్పిన "సమదుఃఖసుఖః క్షమీ" (సుఖదుఃఖాలను సమానంగా చూస్తూ ఓర్పును ప్రదర్శించడం) అనే గుణం ఆధునిక మానవునికి అత్యంత అవసరం. ఏ క్లిష్ట పరిస్థితి ఎదురైనా సంయమనం కోల్పోకుండా, ఓర్పుతో వ్యవహరించడమే నిజమైన విజయానికి సోపానం.
చివరగా, జీవితంలో ఎలాంటి వైఫల్యాలు వచ్చినా, విమర్శలు ఎదురైనా చలించకుండా ముందుకు సాగడానికి ఈ శ్లోకంలోని సద్గుణాలు మనకు కొండంత బలాన్ని ఇస్తాయి. ఆధునిక కాలపు డిప్రెషన్, యాంగ్జైటీ వంటి మానసిక సమస్యల నుండి బయటపడటానికి భగవద్గీత బోధించిన ఈ మానసిక విలువలే మనకు ఏకైక రక్షాకవచం. ప్రతీ ఒక్కరూ తమ దైనందిన జీవితంలో ఈ దివ్య లక్షణాలను అలవర్చుకుంటూ, సమాజంలో ప్రేమను, శాంతిని పంచుతూ ఆనందంగా జీవించడమే గీతకు అర్పించే నిజమైన నివాళి.
కామెంట్లు
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి