శ్లోకం 7 - 18
ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వైవ మే మతమ్ |
ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవాగతాం గతిమ్ ||
పదాలు - అర్థాలు
- ఉదారాః = ఉదారులు / గొప్ప మనసు గలవారు / మహనీయులు
- సర్వే = అందరూ (నలుగురు రకాల భక్తులు)
- ఏవ = నిశ్చయముగా / ఖచ్చితముగా
- తే = వారు
- జ్ఞానీ = జ్ఞానియైన భక్తుడు
- తు = అయితే / కానీ
- ఆత్మా = నా యొక్క స్వరూపమే / నా ప్రాణమే
- ఏవ = నిశ్చయముగా
- మే = నా యొక్క (పరమాత్మయైన నా)
- మతమ్ = అభిప్రాయము / సిద్ధాంతము
- ఆస్థితః = ఆశ్రయించినవాడై / స్థిరపడినవాడై
- సః = ఆ జ్ఞాని
- హి = నిశ్చయముగా
- యుక్తాత్మా = నిరంతరం నాతో యోగయుక్తుడై ఉన్న మనసు కలవాడు
- మామ్ = నన్ను (పరమాత్మను మాత్రమే)
- ఏవ = నిశ్చయముగా
- అనుత్తమామ్ = శ్రేష్ఠమైన / అత్యుత్తమమైన
- గతిమ్ = గమ్యస్థానమును / శరణమును
సమగ్ర తాత్పర్యం
శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ అర్జునా! నన్ను ఆరాధించే నలుగురు రకాల భక్తులు (ఆర్తుడు, జిజ్ఞాసువు, అర్థార్థి, జ్ఞాని) అందరూ కూడా ఉదారులే (గొప్పవారే). ఎందుకంటే వారు ఎవరి అవసరాలకోసమైనా నన్నే ఆశ్రయించారు. అయితే జ్ఞాని మాత్రం నా యొక్క ప్రత్యక్ష స్వరూపమే అని నా దృఢమైన అభిప్రాయం. ఎందుకంటే, నిరంతరం నాతోనే యోగయుక్తుడై ఉండే ఆ జ్ఞాని, అత్యుత్తమమైన గమ్యస్థానమైన నన్నే తన సర్వస్వంగా ఆశ్రయించి ఉన్నాడు."
గీత ఏడవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు భక్తుల పట్ల తనకు ఉన్న అనురాగాన్ని మరో కోణంలో వివరిస్తున్నాడు. ఇంతకుముందు శ్లోకంలో జ్ఞాని తనకు అత్యంత ప్రియమైనవాడని చెప్పిన భగవానుడు, మరి మిగతా ముగ్గురు భక్తుల (కష్టాల్లో ఉన్నవారు, సంపద కోరుకునేవారు, సత్యాన్ని వెతికేవారు) పరిస్థితి ఏమిటి? వారిని తాను తక్కువగా చూస్తున్నానా? అనే ప్రశ్నకు ఇక్కడ అద్భుతమైన సమాధానం ఇస్తున్నాడు.
సాధారణ లోకంలో ఎవరైనా కేవలం తమ స్వార్థం కోసం లేదా సమస్యల పరిష్కారం కోసం దేవుడిని నమ్మితే వారిని పెద్దగా పట్టించుకోరు. కానీ పరమాత్ముని హృదయం చాలా విశాలమైనది. ఆయన అంటున్నాడు - ఆపదలో ఉన్నా, సంపద కోరుకున్నా, సత్యాన్ని వెతుకుతున్నా, వారు ఏ ఉద్దేశంతోనైనా సరే నన్నే నమ్ముకుని నా వద్దకు వస్తున్నారు కదా! కాబట్టి ఆ నలుగురూ ఉదారులే, గొప్పవారే. అయితే, జ్ఞాని అయిన భక్తుడు మాత్రం ఎలాంటి లౌకిక కోరికలు లేకుండా, కేవలం భగవంతుడే తన గమ్యస్థానమని నమ్మి జీవిస్తాడు. అందుకే జ్ఞాని అంటే భగవానుడికి తన స్వంత ఆత్మలాంటివాడు. పరమాత్మకు, ఆ జ్ఞానికి మధ్య ఎలాంటి భేదమూ ఉండదు.
ఆధునిక కాలంలో ఈ శ్లోకం యొక్క ప్రాముఖ్యత
నేటి ఆధునిక, లౌకిక మరియు అత్యంత సహజంగా ఉండే ప్రపంచంలో మనుషులు భగవంతుడితో లేదా ఒకరితో ఒకరు సంబంధాలు పెట్టుకునే తీరుకు ఈ పద్దెనిమిదవ శ్లోకం ఒక అద్దంలా నిలుస్తుంది. ఆధునిక సమాజంలో మనుషులు ఎవరిని మెచ్చుకుంటారు, ఎవరిని ఉన్నత స్థానంలో ఉంచుతారు? అనే విషయానికి, భగవానుడు భక్తులను చూస్తే దృష్టికి మధ్య ఉన్న సామ్యతను ఈ శ్లోకం ద్వారా చక్కగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన "ఉదారాః సర్వ ఏవ" (నలుగురు భక్తులే) అనే మాట మానవ స్వభావం పట్ల భగవానుడికి ఉన్న విశాల దృక్పథాన్ని చాటుతుంది. నేటి కాలంలో ప్రజలు రకరకాల మానసిక ఒత్తిళ్లతో, సమస్యలతో, ఆశలతో సతమతమవుతుంటారు. ఎవరైనా కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు లేదా జీవితంలో పైకి రావడానికి దేవుని సహాయం కోరితే, వారిని ఎవరూ తప్పుపట్టలేరు. ఆధునిక కాలపు మానసిక నిపుణులు కూడా మనిషికి ఏదో ఒక ఉన్నత శక్తిపై నమ్మకం ఉండాలని చెబుతున్నారు. ఆశాభావం మనిషిని బతికిస్తుంది. కాబట్టి కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు దేవుని ఆశ్రయించడం తప్పేమీ కాదని, అది కూడా ఒక రకమైన శరణేనని భగవానుడు అంగీకరించాడు.
అయితే, ఆధునిక కాలంలో కేవలం లౌకిక ఆశలకే పరిమితం కాకుండా, జీవితపు పరమార్ధం ఏమిటని ఆలోచించే 'జ్ఞాని' లేదా పరిపక్వత చెందిన వ్యక్తుల పాత్ర ఎంతైనా అవసరం. నేడు సమాజంలో స్వార్థం, డబ్బు సంపాదన, హోదాల కోసం పాకులాడేవారే ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. కానీ ఎలాంటి ప్రతిఫలాన్ని ఆశించకుండా, సమాజ శ్రేయస్సు కోసం, నిస్వార్థంగా పనిచేసే తత్వవేత్తలు, నిజమైన నాయకులు, మరియు ఆధ్యాత్మికవేత్తలు సమాజానికి ఒక దిక్సూచిలా నిలుస్తున్నారు. అటువంటి నిస్వార్థపరులు సమాజంలో అత్యంత గౌరవనీయులని ఈ శ్లోకం గుర్తు చేస్తుంది.
అలాగే, ఆధునిక మరియు వృత్తిపరమైన రంగాలలో కూడా శ్లోక సారం వర్తిస్తుంది. ఒక సంస్థలో పనిచేసే ఉద్యోగులు రకరకాలుగా ఉండవచ్చు - కొంతమంది సంస్థ జీతం కోసం, మరికొంతమంది ప్రమోషన్ కోసం, ఇంకొంతమంది అభివృద్ధి కోసం నిస్వార్థంగా పనిచేస్తారు. నాయకుడుని వారి స్థాయిని బట్టి అభినందించారు, సంస్థను తన సొంతంగా భావించి పనిచేసే కోర్ టీమ్ను ఎప్పుడూ తన ఆత్మలా అందరిని చూస్తుంది.
అలాగే, ఆధునిక కాలంలో మనిషి నిత్యం ఎదుర్కొనే ఒంటరితనం, అభద్రతాభావం నుండి బయటపడటానికి ఈ శ్లోకం గొప్ప మానసిక భరోసానిస్తుంది. నా కష్టాలు ఎవరికీ పట్టవు అనుకునే నిరాశలో ఉన్నవారికి, "నీ కష్టంలో నువ్వు నన్ను నమ్ముకున్నావు కదా, నేను నిన్ను ఆదరిస్తాను" అనే దైవిక భరోసా ఈ శ్లోకం ద్వారా లభిస్తుంది. జీవితాన్ని ఒక ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక గమ్యం వైపు నడిపించడానికి ఈ శ్లోక సారం ఎంతో దోహదపడుతుంది.
కాబట్టి, ఆధునిక కాలపు ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ఎవరి అవసరాలు, ఎవరి స్థాయిలు ఏమైనప్పటికీ, అంతిమంగా శ్రేష్ఠమైన గమ్యస్థానం ఆ పరమాత్ముడే అనే సత్యాన్ని ఈ పద్దెనిమిదవ శ్లోకం అత్యంత సుందరంగా, ఉదారమైన భావంతో బోధిస్తుంది. జీవితాన్ని సంపూర్ణ అర్థంతో, ప్రశాంతంగా జీవించడానికి ఈ శ్లోక సారం ఎప్పటికీ మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుంది.