శ్రీమద్భగవద్గీత ఏడవ అధ్యాయం (జ్ఞానవిజ్ఞాన యోగము) మూడవ శ్లోకం
మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే |
యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః ||
పదాలు - అర్థాలు
- మనుష్యాణాం = సమస్త మానవులలో
- సహస్రేషు = వేలాది మందిలో
- కశ్చిత్ = ఎవడో ఒక్కడు మాత్రమే
- యతతి = ప్రయత్నం చేస్తాడు / సాధన చేస్తాడు
- సిద్ధయే = ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణత కొరకు / మోక్ష సిద్ధి కొరకు
- యతతామ్ = అలా ప్రయత్నిస్తున్న వారిలో కూడా
- అపి = కూడ / అయినప్పటికీ
- సిద్ధానాం = సంపూర్ణ సిద్ధిని పొందిన లేదా యోగసాధనలో ముందుకు వెళ్లినవారిలో
- కశ్చిత్ = ఎవడో ఒకరిద్దరు మాత్రమే
- మాం = నన్ను (పరమాత్మను)
- వేత్తి = తెలుసుకుంటున్నాడు / ఎరుగుచున్నాడు
- తత్త్వతః = యథార్థముగా / నిజమైన స్వరూపముతో
సమగ్ర తాత్పర్యం
శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ అర్జునా! ఈ విశాలమైన ప్రపంచంలో నివసించే వేలాది మంది మానవులలో ఎవడో కేవలం ఒక్కడు మాత్రమే ఆత్మసాక్షాత్కారం కొరకు, ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణత కొరకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తాడు. అలా తీవ్రంగా సాధన చేస్తున్న ఆ యోగులలో కూడా, నన్ను యథార్థంగా, నా నిజమైన దివ్య తత్త్వంతో సంపూర్ణంగా తెలుసుకునేవాడు ఎవడో ఒకడు మాత్రమే ఉంటాడు."
గీత ఏడవ అధ్యాయంలో భగవానుడు తాను చెప్పబోయే జ్ఞానం ఎంతటి దుర్లభమైనదో, ఎంతటి అత్యున్నతమైనదో ఈ శ్లోకం ద్వారా స్పష్టం చేస్తున్నాడు. సాధారణ మానవ జీవితం పుట్టుక, చావు, తిండి, నిద్ర, లౌకిక సుఖాలు, కుటుంబ బాధ్యతలు, ధనార్జన వంటి భౌతిక విషయాల చుట్టూనే తిరుగుతుంది. కోట్లాది మంది జనాభాలో చాలామంది తమ జీవితాన్ని కేవలం ఇంద్రియ సుఖాల కోసం, భౌతిక ఆశల సాధన కోసమే ఖర్చు చేస్తుంటారు. ఎప్పుడో ఒకరు, అరుదుగా మాత్రమే ఉన్నతమైన ఆలోచనలు కలిగి, "నేనెవరు? ఈ సృష్టికి మూలం ఏమిటి? నా జన్మకు పరమార్థం ఏమిటి?" అనే ప్రశ్నలను వేసుకుంటారు.
అటువంటి అరుదైన జిజ్ఞాసులు ఆధ్యాత్మిక మార్గంలోకి ప్రవేశించి సాధన చేయడం ప్రారంభిస్తారు. అయితే, సాధన మార్గంలోకి వచ్చినంత మాత్రాన అందరూ పరమాత్మను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. ఆ సాధకులలో కూడా తమ అహంకారాన్ని, భౌతిక బంధాలను పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, నిరంతర సాధనతో పరిపూర్ణత సాధించిన కొద్దిమంది మాత్రమే ఆ పరతత్త్వాన్ని అనుభవపూర్వకంగా దర్శించగలుగుతారు. అంటే భగవంతుడిని తెలుసుకోవడం అనేది సాధారణమైన విషయం కాదని, అది ఎంతో అరుదైన, అత్యున్నతమైన అనుభూతి అని శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ నిరూపిస్తున్నాడు.
ఆధునిక కాలంలో ఈ శ్లోకం యొక్క ప్రాముఖ్యత
నేటి ఆధునిక, వేగవంతమైన, వినియోగవాద సమాజంలో మనిషి పూర్తిగా భౌతిక సుఖాల వెంబడి పరుగులు తీస్తున్నాడు. డబ్బు, హోదా, కీర్తి, విలాసవంతమైన జీవితం - ఇవే నేటి కాలంలో విజయానికి గీతరాళ్లుగా మారిపోయాయి. ఉదయం లేచింది మొదలు రాత్రి పడుకునే వరకు ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒక పరుగులో, ఒత్తిడిలో జీవిస్తున్నారు. ఇటువంటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో అంతర్మథనానికి, ఆధ్యాత్మిక చింతనకు స్థానం లేకుండా పోయింది. సరిగ్గా ఇటువంటి కాలంలో శ్రీమద్భగవద్గీతలోని ఈ మూడవ శ్లోకం మానవుడికి ఒక కనువిప్పులా, ఒక గొప్ప హెచ్చరికలా నిలుస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన "మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే" అనే మాట నేటి సమాజానికి అద్దం పడుతుంది. ఈ రోజుల్లో కోట్లాది మంది జనాభా ఉన్నప్పటికీ, ఆత్మజ్ఞానం కోసం, అంతర్గత ప్రశాంతత కోసం నిజంగా ప్రయత్నించే వారు వేళ్ల మీద లెక్కపెట్టదగినంత తక్కువ మందే ఉన్నారు. ఆధునిక విద్యా విధానం మనకు బాహ్య ప్రపంచాన్ని జయించడం ఎలాగో నేర్పుతోంది కానీ, మన అంతరంగాన్ని ఎలా గెలుచుకోవాలో నేర్పడం లేదు. దీనివల్ల బాహ్యంగా ఎంతటి అద్భుతాలు సాధించినా, మనిషి అంతరంగంలో మాత్రం శూన్యత అలాగే మిగిలిపోతోంది. డిప్రెషన్లు, ఆందోళనలు, మానసిక అశాంతి పెరగడానికి ఇదే ప్రధాన కారణం.
ఆధునిక కాలంలో ప్రతి ఒక్కరూ 'ప్రత్యేకత' కోసం తాపత్రయపడుతుంటారు. పది మందిలో ఒకరుగా కాకుండా, పది మందికి ఆదర్శంగా నిలవాలని కోరుకుంటారు. అయితే, లౌకిక రంగాలలో ప్రత్యేకత సాధించడం వేరు, ఆధ్యాత్మిక రంగంలో ఉన్నత స్థితిని చేరుకోవడం వేరు. ఈ శ్లోకం ప్రకారం, నిజమైన ధైర్యం ఎక్కడ ఉంటుందంటే - సమాజం వెళ్లే దారిలో గుడ్డిగా గుంపులో గోవిందలా వెళ్లకుండా, జీవిత సత్యాన్ని వెతికే ధైర్యం చేయడమే అసలైన విజయం. వేలాది మంది భౌతిక సుఖాల వైపు వెళ్తుంటే, ఎవడో ఒకడు మాత్రమే సత్యం వైపు అడుగు వేస్తాడు. ఆ అరుదైన మార్గాన్ని ఎంచుకోవడమే మనిషి జన్మను సార్థకం చేసుకునే మార్గం.
అలాగే, నేటి కార్పొరేట్ మరియు వ్యాపార ప్రపంచంలో కూడా ఈ శ్లోకం యొక్క సూత్రం వర్తిస్తుంది. ఏ రంగంలోనైనా ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించే వారు, అసాధారణమైన విజయాలు సాధించే వారు కొద్దిమందే ఉంటారు. అందరూ చేసే సాధారణ పనులను కాకుండా, విభిన్నమైన, అంకితభావంతో కూడిన సాధనను చేసేవారే విజేతలుగా నిలుస్తారు. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో అయినా, లౌకిక సాధనలో అయినా పట్టుదల, నిరంతర కృషి అత్యంత అవసరం అని ఈ శ్లోకం బోధిస్తుంది.
అంతేకాకుండా, ఆధునిక మానవుడు సోషల్ మీడియా ప్రభావంతో ఇతరులను చూసి అసూయ పడటం, వారిలా జీవించాలని తాపత్రయపడటం సర్వసాధారణమైపోయింది. దీనివల్ల తనదైన నిజమైన స్వభావాన్ని కోల్పోతున్నాడు. భగవానుడు ఈ శ్లోకం ద్వారా చెప్పే సందేశం ఏమిటంటే - లోకం ఏ దారిలో వెళ్తుందనేది ముఖ్యం కాదు, నీ అంతరాత్మ ప్రబోధానుసారం నీవు సత్యం వైపు, ఉన్నతమైన ఆదర్శాల వైపు పయనిస్తున్నావా లేదా అనేది ముఖ్యం. సంఖ్యాబలంతో సంబంధం లేకుండా, నిజమైన సత్యాన్ని అన్వేషించే ఆ అరుదైన మార్గంలో నడవడానికి ఈ శ్లోకం మనకు అపారమైన మానసిక స్థైర్యాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇస్తుంది.
కాబట్టి, బాహ్య ప్రపంచపు హోరులో పడి తనను తాను మరచిపోతున్న ఆధునిక మానవుడికి, తన అంతరంగాన్ని తట్టిలేపే ఒక దివ్య మంత్రంలా ఈ శ్లోకం ఉపయోగపడుతుంది. జీవితానికి ఒక అర్థాన్ని, పరమార్థాన్ని వెతికే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ శ్లోకం ఎప్పటికీ ఒక గొప్ప మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది.