శ్రీమద్భగవద్గీత ఏడవ అధ్యాయం జ్ఞానవిజ్ఞాన యోగము ఆరవ శ్లోకం
ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ |
అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా ||
పదాలు - అర్థాలు
- ఏతత్ = ఈ రెండూ (అపరా ప్రకృతి మరియు పరా ప్రకృతి అను రెండు శక్తులు)
- యోనీని = గర్భముగా కలవి / పుట్టుకకు మూలము అయినవి
- భూతాని = సమస్త ప్రాణులు మరియు చరాచర సృష్టి
- సర్వాణి = సమస్తమైనవి / అన్నీ
- ఇతి = ఈ విధముగా
- ఉపధారయ = చక్కగా గ్రహించుము / నిశ్చయముగా తెలుసుకొనుము
- అహం = నేనే (పరమాత్ముడనైన నేనే)
- కృత్స్నస్య = సమస్తమైన
- జగతః = ఈ విశ్వమునకు / జగత్తునకు
- ప్రభవః = ఉత్పత్తికి కారణము (సృష్టికర్తను)
- ప్రలయః = లయమునకు / నాశనమునకు కారణము (సంహారకర్తను)
- తథా = అలాగే / మరియు
సమగ్ర తాత్పర్యం
శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ అర్జునా! ఇంతకుముందు నేను చెప్పిన జడమైన అపరా ప్రకృతి (భౌతిక సృష్టి) మరియు చైతన్యవంతమైన పరా ప్రకృతి (జీవకోటి) అనే ఈ రెండూ కూడా సమస్త ప్రాణికోటికి మూల కారణమని, ఈ సృష్టి అంతటికీ ఇవే యోనులని (పుట్టుకకు స్థానాలని) నీవు చక్కగా గ్రహించుము. అంతేకాకుండా, ఈ సమస్త విశ్వానికి నేనే ఉత్పత్తికి (సృష్టికి) మూల కారణము మరియు ఈ జగత్తు అంతా నాలోనే లయం అవుతుంది (ప్రలయానికి కూడా నేనే కారణము)."
గీత ఏడవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు సృష్టి యొక్క పరమ రహస్యాన్ని మరింత స్పష్టంగా వివరిస్తున్నాడు. ఈ సృష్టిలో మనం చూసే ప్రతి ప్రాణి, ప్రతి వస్తువు కేవలం యాదృచ్ఛికంగా పుట్టింది కాదు. భౌతికమైన జడ ప్రకృతి (శరీరం, పదార్థం) మరియు ఆధ్యాత్మికమైన చైతన్య ప్రకృతి (ఆత్మ) అనే ఈ రెండు శక్తుల కలయిక వల్లనే సమస్త సృష్టి ఆవిర్భవిస్తోంది. మట్టిలో కుండ ఎలా దాగి ఉంటుందో, అలాగే పరమాత్మ యొక్క ఈ రెండు శక్తులలో ఈ విశ్వమంతా ఇమిడి ఉంది.
అంతేకాక, ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు తన సర్వోన్నతమైన ఈశ్వర తత్త్వాన్ని ఘంటాపథంగా ప్రకటిస్తున్నాడు. ఈ విశాల విశ్వానికి ఎవరో వేరే సృష్టికర్త లేరు, తానే ఈ సమస్త జగత్తుకు మూలమని, సమస్త చరాచర సృష్టి తన నుండే పుడుతుందని, చివరికి అంతా తనలోనే లీనమైపోతుందని పరమాత్మ తేల్చిచెప్పాడు. అంటే ఈ సృష్టికి తానే ఆది, మధ్య, అంతము అని భగవానుడు తన సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, సర్వశక్తిమత్త్వాన్ని చాటిచెబుతున్నాడు.
ఆధునిక కాలంలో ఈ శ్లోకం యొక్క ప్రాముఖ్యత
నేటి ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్ర యుగంలో విశ్వ ఆవిర్భావం గురించి బిగ్ బాంగ్ సిద్ధాంతం నుండి క్వాంటమ్ కాస్మాలజీ వరకు ఎన్నో పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. విశ్వం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? ఈ పదార్థం, శక్తి ఎలా రూపాంతరం చెందుతున్నాయి? అనే ప్రశ్నలకు శాస్త్రవేత్తలు సమాధానాలు వెతుకుతూనే ఉన్నారు. ఇటువంటి శాస్త్రీయ కాలంలో శ్రీమద్భగవద్గీతలోని ఈ ఆరవ శ్లోకం భౌతిక శాస్త్రానికి మరియు ఆధ్యాత్మికతకు మధ్య అద్భుతమైన వారధిలా నిలుస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన "ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యुपధారయ" అనే మాట ప్రకారం, సమస్త ప్రాణికోటి పుట్టుకకు భౌతిక మరియు చైతన్య శక్తుల కలయికే కారణం. ఆధునిక బయాలజీ మరియు జన్యుశాస్త్రం కూడా జీవం ఏర్పడటానికి భౌతిక పదార్థం ఎంత ముఖ్యమో, దానిని నడిపించే జీవక్రియ అంతకంటే ముఖ్యమని నిరూపిస్తున్నాయి. అయితే సైన్స్ కేవలం భౌతిక ప్రక్రియను మాత్రమే వివరిస్తే, గీత ఆ ప్రక్రియ వెనుక ఉన్న మూల చైతన్యాన్ని, దైవిక శక్తిని మనకు పరిచయం చేస్తుంది.
ఆధునిక కాలంలో మనిషి ప్రకృతిని, విశ్వాన్ని కేవలం ఒక వ్యాపార వస్తువుగా లేదా కేవలం భౌతిక వనరుగా మాత్రమే చూస్తున్నాడు. దీనివల్ల పర్యావరణ అసమతుల్యత, గ్లోబల్ వార్మింగ్ మరియు అనైతిక పోకడలు పెరిగిపోతున్నాయి. "అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా" అనే భావనను ఆధునిక సమాజం గనుక అర్థం చేసుకుంటే, ఈ సృష్టి అంతా ఒకే ఒక దివ్య శక్తి యొక్క రూపమని, దానికి తానే సృష్టికర్త అని స్పష్టమవుతుంది. ప్రకృతిని నాశనం చేయడం అంటే సృష్టికర్త అయిన పరమాత్మను అవమానించడమే అనే పవిత్రమైన బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరిలో కలుగుతుంది.
అలాగే, ఆధునిక మానవుడు నిరంతరం మరణభయంతో, భవిష్యత్తు గురించిన అభద్రతాభావంతో సతమతమవుతుంటాడు. ఏదైనా వస్తువు లేదా సంబంధం కోల్పోయినప్పుడు తీవ్రమైన డిప్రెషన్కు గురవుతుంటాడు. అయితే, ఈ శ్లోకంలో సృష్టి, స్థితి, లయల గురించి శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన సత్యం మనిషికి మానసిక స్థైర్యాన్ని ఇస్తుంది. ఈ సృష్టిలో ఏదీ శాశ్వతం కాదు, పుట్టిన ప్రతిదీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు లయం కావాల్సిందే, ఆ లయానికి కూడా ఆ పరమాత్మే మూలం అని తెలుసుకున్నప్పుడు, మనిషిలోని మరణభయం, నష్టపోయామనే బాధ తగ్గిపోతాయి. జీవితాన్ని ఒక ప్రశాంతమైన ప్రవాహంగా స్వీకరించే మనస్తత్వం అలవడుతుంది.
నేటి కార్పొరేట్ మరియు నాయకత్వ రంగాలలో 'సిస్టమ్ థింకింగ్' అనే పదాన్ని విపరీతంగా వాడతారు. అంటే ఒక సంస్థలో లేదా వ్యవస్థలో అన్ని భాగాలు ఎలా పరస్పరం అనుసంధానమై ఉంటాయో అర్థం చేసుకోవడం. భగవద్గీత ఈ శ్లోకం ద్వారా సమస్త విశ్వాన్నీ ఒకే ఒక మహా వ్యవస్థగా, దానిని నడిపించే కేంద్ర బిందువు తానేనని స్పష్టం చేస్తోంది.
కాబట్టి, ఆధునిక కాలపు ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో అశాంతితో కొట్టుమిట్టాడుతున్న మనిషికి, ఈ సృష్టికి మూలం ఏమిటి? మన జీవిత గమనం ఎటు వైపు సాగుతోంది? అనే సత్యాలను బోధించడానికి ఈ ఆరవ శ్లోకం ఎప్పటికీ ఒక దివ్య మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. జీవితాన్ని సంపూర్ణ అర్థంతో, బాధ్యతతో జీవించడానికి ఈ శ్లోక సారం మనకు ఎంతో అండగా ఉంటుంది.