శ్లోకం 7 - 8
రసోఽహమప్సు కౌంతేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః |
ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు ||
పదాలు - అర్థాలు
- రసః = రుచి / మధురమైన రసము (నీటిలోని రుచి రూపము)
- అహమ్ = నేను (పరమాత్ముడనైన నేనే)
- అప్సు = నీటియందు
- కౌంతేయ = ఓ కుంతీపుత్రుడా! (అర్జునుడా)
- ప్రభా = కాంతి / ప్రకాశము
- అస్మి = అయి ఉన్నాను
- శశిసూర్యయోః = చంద్రుడు మరియు సూర్యుల యందు
- ప్రణవః = ఓంకారము / ప్రణవ నాదము
- సర్వవేదేషు = సమస్త వేదముల యందు
- శబ్దః = ధ్వని / మాట / పౌరుషము
- పౌరుషే = మనుషులలోని సామర్థ్యము / పరాక్రమము
- నృషు = మానవుల యందు
సమగ్ర తాత్పర్యం
శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు అర్జునుడితో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ కుంతీపుత్రుడా! నీటిలోని మధురమైన రుచి నేనే అయి ఉన్నాను. సూర్యచంద్రులలోని ప్రకాశం నేనే. సమస్త వేదాలలో ప్రధానమైన 'ఓంకార' నాదం నేనే. ఆకాశంలోని శబ్దం మరియు మానవులలో ఉండే పరాక్రమం, సామర్థ్యం కూడా నేనే అయి ఉన్నాను."
గీత ఏడవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు తన సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, దివ్య విభూతులను చాలా సులభమైన ఉదాహరణలతో వివరిస్తున్నాడు. సాధారణంగా మనిషి భగవంతుని ఎక్కడో దూరంగా ఉన్నాడని, ఆకాశంలో ఏడు లోకాలకు అవతల ఉన్నాడని భావిస్తుంటాడు. కానీ భగవానుడు ఈ శ్లోకం ద్వారా తాను మన దైనందిన జీవితంలో చూసే, అనుభవించే ప్రతి సహజ సిద్ధమైన సత్యంలోనూ నివసిస్తున్నానని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
మనం దాహంతో ఉన్నప్పుడు తాగే నీటిలో గొంతుకకు తృప్తినిచ్చే చల్లని రుచి ఆ పరమాత్ముడే. పగటి పూట లోకాన్ని వెలిగించే సూర్యుని కాంతిలోనూ, రాత్రి వేళ మనసును ఆహ్లాదపరిచే చంద్రుని వెన్నెల్లోనూ ప్రకాశించేది ఆయనే. సమస్త వేద వాఙ్మయానికి మూలమైన, విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ప్రథమ పవిత్ర నాదం 'ఓం' (ప్రణవం) ఆ పరతత్త్వమే. అలాగే మనుషుల మధ్య జరిగే సంభాషణలలోని సార్థకత, వారిలోని ప్రతిభ, సాహసం, బాధ్యతలను నిర్వర్తించే సామర్థ్యం ఇవన్నీ భగవానుని శక్తే అని ఈ శ్లోకం ద్వారా నిరూపించబడింది. అంటే దేవుడు వేరే ఎక్కడి నుంచో రాడు, మన చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతిలోనూ, మనలోని ప్రతిభలోనే ఆయన సజీవంగా ఉన్నాడు.
ఆధునిక కాలంలో ఈ శ్లోకం యొక్క ప్రాముఖ్యత
నేటి ఆధునిక, వేగవంతమైన, టెక్నాలజీతో కూడిన కాలంలో మానవుడు సైన్స్ మరియు భౌతిక వస్తువుల వెనుక పరుగెడుతూ, ప్రకృతిని మరియు తన అంతర్గత శక్తిని విస్మరిస్తున్నాడు. ఈ సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరూ విజయాల కోసం, గుర్తింపు కోసం నానా తంటాలు పడుతుంటారు. ఇటువంటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో శ్రీమద్భగవద్గీతలోని ఈ ఎనిమిదవ శ్లోకం ఒక గొప్ప మానసిక ఉరవడిని, సమతుల్యతను ఇస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన "రసోఽహమప్సు" (నీటిలోని రుచి నేనే) అనే ఉదాహరణ ఆధునిక కాలానికి ఎంతో ప్రతీకాత్మకమైనది. నేడు మనం నీటిని కేవలం ఒక రసాయన పదార్థంగా (H2O) లేదా దాహం తీర్చే ఒక వస్తువుగా మాత్రమే చూస్తున్నాం. నీటిని కలుషితం చేయడం, పర్యావరణాన్ని నాశనం చేయడం సర్వసాధారణమైపోయింది. కానీ ప్రతి నీటి బొట్టు వెనుక ఒక దివ్యమైన రుచి, జీవశక్తి ఉందనే పవిత్ర భావన గనుక మనుషులలో ఉంటే, ప్రకృతిని సంరక్షించాలనే బాధ్యత వాటంతట అదే కలుగుతుంది. ప్రకృతిని కేవలం వ్యాపార వస్తువుగా కాకుండా, భగవత్ స్వరూపంగా చూడాలని ఈ శ్లోకం నేర్పుతుంది.
అలాగే, ఆధునిక కాలంలో విద్యార్థులు, యువత, ఉద్యోగులు నిత్యం తీవ్రమైన ఒత్తిడిని, ఆత్మవిశ్వాస లోపాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. పరీక్షలలో విఫలమయ్యామని, కెరీర్లో రాణించలేకపోతున్నామని తీవ్ర నిరాశకు గురవుతుంటారు. ఈ శ్లోకంలో భగవానుడు "శబ్దః పౌరుషే నృషు" అని చెబుతూ, మానవులలో ఉండే ప్రతిభ, పరాక్రమం, సామర్థ్యం అన్నీ ఆ పరమాత్ముడివే అని స్పష్టం చేశాడు. అంటే మనలో ఉన్న టాలెంట్, మనలో ఉన్న శక్తి ఎక్కడి నుంచో ఊడిపడలేదు; అది ఆ దేవుడే మనకు ప్రసాదించిన దివ్య వరం. ఈ సత్యం ఎప్పుడైతే మనిషికి అర్థమవుతుందో, అప్పుడు తన సామర్థ్యంపై తనకు అపారమైన నమ్మకం కలుగుతుంది. "నాలో ఆ శక్తి ఉంది, నేను సాధించగలను" అనే ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది.
నేటి కార్పొరేట్ రంగంలో, లీడర్షిప్ ట్రైనింగ్లలో ఎంప్లాయ్స్ మోటివేషన్ కోసం రకరకాల టెక్నిక్స్ వాడుతుంటారు. కానీ గీత అందించే ఈ మోటివేషన్ అత్యంత బలమైనది. మనిషి తనలోని అంతర్గత శక్తిని దైవిక శక్తిగా భావించినప్పుడు, అతను ఏ పని చేసినా అంకితభావంతో, నిజాయితీతో చేస్తాడు. పనిలో అలసట రాదు, బాధ్యత పట్ల గౌరవం పెరుగుతుంది.
అంతేకాకుండా, ఆధునిక మానవుడు సోషల్ మీడియా మరియు వర్చువల్ ప్రపంచంలో మునిగిపోయి, నిజమైన జీవితాన్ని, ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించడం మరచిపోతున్నాడు. సూర్యోదయాన్ని చూడటం, చంద్రుని వెన్నెలను అనుభవించడం, తాగే నీటి విలువను గుర్తించడం వంటి చిన్న చిన్న విషయాలలోనే అసలైన ఆనందం దాగి ఉందని ఈ శ్లోకం గుర్తు చేస్తుంది. బాహ్య ప్రపంచంలో విజయాల కోసం వెంపర్లాడుతూ, మన దైనందిన జీవితంలో ఉన్న చిన్న చిన్న అందాలను, దివ్య అనుభూతులను మిస్ అవుతున్న ఆధునిక మానవుడికి ఈ శ్లోకం ఒక అద్భుతమైన కనువిప్పు.
కాబట్టి, ఆధునిక కాలపు యాంత్రిక జీవన శైలిలో మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవడానికి, ప్రకృతితో మమేకం కావడానికి, మనలోని అసలైన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని తట్టిలేపడానికి ఈ ఎనిమిదవ శ్లోకం ఎప్పటికీ ఒక దివ్య మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. జీవితంలోని ప్రతి క్షణాన్ని ఒక పండుగలా, ఒక దైవిక అనుభూతిలా మార్చుకోవడానికి ఈ శ్లోక సారం ఎంతో దోహదపడుతుంది.