యుద్ధం చేయడం వల్ల పాపం కలుగుతుందా?

“యుద్ధం చేయడం పాపమేనా?” అనే ప్రశ్న ప్రతి యుగంలోనూ మానవ మనసును కలవరపెడుతూ ఉంటుంది. ముఖ్యంగా హింస, ప్రాణనష్టం ఉన్న చోట ధర్మం ఎలా ఉంటుంది? ఇదే ప్రశ్న కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు అర్జునుడి మనసును కుదిపేసింది. తన సొంత బంధువులు, గురువులు, మిత్రులు ఎదుట నిలబడి ఉన్నప్పుడు, ఆయుధం ఎత్తడం అర్జునుడికి పాపంగా అనిపించింది. ఈ సందర్భంలోనే శ్రీకృష్ణుడు భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయంలో ఈ సందేహానికి లోతైన, శాశ్వత సమాధానాన్ని ఇస్తాడు.

అర్జునుడి సందేహం – యుద్ధం అంటే పాపమా?

రెండవ అధ్యాయం ప్రారంభంలో అర్జునుడు తీవ్రమైన విషాదంలో మునిగిపోయి ఉంటాడు.
“ఇంతమంది మనుషులను చంపడం వల్ల నాకు రాజ్యం వచ్చినా, సుఖం వచ్చినా ప్రయోజనం ఏమిటి?”
అని ప్రశ్నిస్తాడు. తన గురువైన ద్రోణాచార్యుడు, పితామహుడు భీష్ముడు ఎదుట నిలబడి ఉన్నారని ఆయుధం వదిలేయాలనుకుంటాడు. అతని దృష్టిలో యుద్ధం అంటే రక్తపాతం, పాపం
అర్జునుడి భావనలో మానవత ఉంది, కరుణ ఉంది. కానీ ఆ కరుణ ధర్మంతో కూడినదా? లేక భయంతో, మోహంతో పుట్టినదా? అనే విషయాన్ని శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టంగా విశ్లేషిస్తాడు.

శరీరం కాదు – ఆత్మ శాశ్వతం

రెండవ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు మొదట చెప్పే మహత్తర సత్యం
మనిషి శరీరం కాదు, ఆత్మ.
ఆత్మకు పుట్టుక లేదు, మరణం లేదు.
శరీరం మారుతుంది, నశిస్తుంది; కానీ ఆత్మ ఎప్పటికీ నశించదు.
అందువల్ల యుద్ధంలో చనిపోవడం అనేది ఆత్మకు నాశనం కాదు. ఇది ఒక దుస్తులను విడిచిపెట్టి మరొక దుస్తులు ధరించడంలాంటిదే. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించని స్థితిలోనే అర్జునుడు “నేను వారిని చంపుతున్నాను” అనే భావనలో పడ్డాడు. కానీ నిజానికి ఆత్మను ఎవ్వరూ చంపలేరు.
ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేస్తున్న విషయం ఏమిటంటే,
యుద్ధం చేయడం వల్ల పాపం వస్తుందా అన్నది, అది శరీర దృష్టితో చూసిన ప్రశ్న మాత్రమే. ఆత్మ దృష్టితో చూస్తే, ధర్మానుసారంగా చేసిన కర్తవ్యం పాపం కాదు.

క్షత్రియ ధర్మం మరియు కర్తవ్యం

రెండవ అధ్యాయంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం స్వధర్మం.
అర్జునుడు క్షత్రియుడు. క్షత్రియుడి ప్రధాన ధర్మం — ధర్మాన్ని రక్షించడం, అధర్మాన్ని అణచివేయడం.
అధర్మం పెరిగినప్పుడు, న్యాయం నశించినప్పుడు, యుద్ధం తప్పనిసరిగా మారుతుంది. అలాంటి యుద్ధం వ్యక్తిగత ద్వేషం కోసం కాదు, ధర్మ పరిరక్షణ కోసం.
శ్రీకృష్ణుడు అంటాడు:
“నీ ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడం పాపం. ధర్మయుద్ధం చేయకపోవడం క్షత్రియుడికి అవమానం.”
అంటే ఇక్కడ యుద్ధం చేయడం పాపం కాదు, ధర్మాన్ని వదిలి పారిపోవడమే పాపం .

ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసే కర్మ

భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయంలో చెప్పిన మరో కీలక బోధ
ఫలాన్ని ఆశించకుండా కర్తవ్యం చేయాలి.
యుద్ధం చేస్తూ “నేను గెలవాలి”, “నాకు రాజ్యం కావాలి”, “వారిని నాశనం చేయాలి” అనే భావన ఉంటే, అది పాపానికి దారి తీస్తుంది. కానీ
“ఇది నా కర్తవ్యం”,
“ధర్మం నిలవాలి”
అనే భావనతో చేస్తే, అది యోగం అవుతుంది.
ఇక్కడే శ్రీకృష్ణుడు కర్మయోగాన్ని బోధిస్తాడు. కర్మను వదలమని కాదు, కర్మలో మమకారాన్ని వదలమంటాడు.

భయం, మోహం నుంచే పాప భావన

అర్జునుడి యుద్ధ విరమణ భావన వెనుక నిజమైన కరుణ కంటే ఎక్కువగా
భయం, బంధుత్వ మోహం, దుఃఖం ఉన్నాయి.
శ్రీకృష్ణుడు దీనిని “అనార్య జుష్టం” అని అంటాడు.
అంటే ఇది జ్ఞానవంతుడికి తగిన భావన కాదు.
ధర్మాన్ని కాపాడే యుద్ధం చేయకుండా, భావోద్వేగాలకు లోనవడం వల్ల సమాజం అధర్మంలో పడిపోతుంది. అప్పుడు జరిగే అన్యాయాలకు కూడా బాధ్యత మనదే అవుతుంది.

యుద్ధం ఎప్పుడు పాపం అవుతుంది?

భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయం స్పష్టంగా చెబుతున్న విషయం ఏమిటంటే, ప్రతి యుద్ధం ధర్మయుద్ధం కాదు.
కింది సందర్భాలలో యుద్ధం పాపం అవుతుంది:
* స్వార్థం కోసం
* అధికారం, లోభం కోసం
* ద్వేషం, ప్రతీకారం కోసం
* అహంకారంతో చేసిన హింస
కానీ
ధర్మం కోసం, న్యాయం కోసం, కర్తవ్య భావంతో చేసిన యుద్ధం పాపం కాదు — అది ధర్మమే.

నేటి జీవితానికి గీత బోధ

ఈ యుద్ధం కేవలం కురుక్షేత్రానికే పరిమితం కాదు. ప్రతి మనిషి జీవితంలోనూ ఒక యుద్ధం ఉంటుంది
అన్యాయం ఎదురైనప్పుడు మౌనం వహించాలా?
లేదా ధర్మం వైపు నిలబడాలా?
అక్కడే గీత సందేశం వర్తిస్తుంది.
ధర్మం కోసం నిలబడటం కష్టం అయినా, అది పాపం కాదు.
భయంతో తప్పుకోవడమే నిజమైన తప్పు.

ముగింపు

అంతిమంగా భగవద్గీత రెండవ అధ్యాయం చెబుతున్న సారాంశం ఇది:
యుద్ధం చేయడం వల్ల పాపం కలుగుతుందా?
కాదు, అది ధర్మయుద్ధమైతే.
పాపం యుద్ధంలో కాదు, ఉద్దేశ్యంలో ఉంటుంది.
హింసలో కాదు, అహంకారంలో ఉంటుంది.
కర్మలో కాదు, మమకారంలో ఉంటుంది.
ధర్మాన్ని కాపాడేందుకు, కర్తవ్య భావంతో, ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసిన యుద్ధం — పాపం కాదు, అది ఆత్మోన్నతి మార్గం.
అందుకే భగవద్గీత యుద్ధాన్ని బోధించలేదు
ధర్మంతో జీవించడం బోధించింది.