శ్రీమద్భగవద్గీత 1వ అధ్యాయం, 35వ శ్లోకం, అర్థాలు, వివరణ
ఘ్నతో పి మధుసూదన ।
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య
హేతోః కిం ను మహీకృతే ॥
పదాలు - అర్థాలు
- న అహమ్ = నేను కాదు, నేను మాత్రం చేయను.
- హన్తుమ్ = చంపడానికి, వధించడానికి.
- ఇచ్ఛామి = కోరుకుంటున్నాను, ఆశిస్తున్నాను.
- ఘ్నతః అపి = ఒకవేళ వారు నన్ను చంపడానికి ప్రయత్నించినా సరే, వారు నన్ను హతమార్చాలని చూసినప్పటికీ.
- మధుసూదన = ఓ మధుసూదనుడా! (మధుడనే రాక్షసుడిని సంహరించిన శ్రీకృష్ణుడి పేరు).
- అపి = అయినప్పటికీ.
- త్రైలోక్య రాజ్యస్య = మూడు లోకముల యొక్క రాజ్యాన్ని.
- హేతోః = నిమిత్తమై, దాని కోసం.
- కిమ్ ను = ఇక ప్రత్యేకంగా చెప్పవలసినది ఏముంది?
- మహీకృతే = ఈ భూలోకంలోని చిన్న రాజ్యాల కొరకు, కేవలం భూమి కోసం.
“ఓ మధుసూదనా! వీరంతా నన్ను చంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, నేను మాత్రం వీరిని చంపాలని కోరుకోవడం లేదు. మూడు లోకాలపై రాజ్యాధికారం లభించినా కూడా వీరిని సంహరించడానికి నేను సిద్ధపడను. అలాంటప్పుడు కేవలం ఈ భూమిపై ఉన్న రాజ్యం కోసం వారిని చంపడం వల్ల నాకు ఏమి ప్రయోజనం?”
సమగ్ర తాత్పర్యం
కురుక్షేత్ర మహాసంగ్రామ రంగస్థలంపై నిలబడి ఉన్న అర్జునుడు తన బంధువులను, గురువులను ఒక్కొక్కరిగా పరిశీలిస్తూ తన అంతరంగాన్ని పూర్తిగా విప్పుతున్నాడు. క్రితం శ్లోకంలో గురువులు, తాతలు, మేనమామలు వంటి బంధువర్గాన్ని పేరుపేరునా గుర్తుచేసుకున్న ఆయన, ఈ ముప్పవ ఐదవ శ్లోకంలో ఒక అత్యంత కీలకమైన మరియు అహింసా యుతమైన నిర్ణయాన్ని శ్రీకృష్ణుడి ముందు ఉంచుతున్నాడు. కేవలం ఈ భూలోకంలోని రాజ్యాల కోసం మాత్రమే కాదు, సాక్షాత్తు ముల్లోకాల రాజ్యాన్ని తనకు ఇస్తామన్నా కూడా తాను తనవారిని చంపడానికి సిద్ధంగా లేనని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడితో ఇలా అంటున్నాడు
"ఓ మధుసూదనా! ఎదురుగా ఉన్న ఆ బంధువులు ఒకవేళ నన్ను చంపడానికి ముందుకు వచ్చినా, లేదా నన్ను హతమార్చాలని ప్రయత్నించినా సరే, నేను మాత్రం ప్రతిగా వారిని చంపడానికి ఏమాత్రం ఇష్టపడటం లేదు. పోనీ ఈ యుద్ధం ద్వారా నాకు ముల్లోకాలకు ఆధిపత్యం లభిస్తుందంటే దానిని నేను స్వీకరిస్తానా? అదీ లేదు. ఇక కేవలం ఈ చిన్నపాటి భూలోక రాజ్యాల కోసం నేను నా స్వజనులను పొట్టనబెట్టుకోవడం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పవలసిన పనేముంది? ప్రాణాలను హరించి దక్కించుకునే ఈ విజయం నాకు ఏమాత్రం వలవదు."
ఇక్కడ అర్జునుడి మనస్తత్వంలో ఒక గొప్ప నైతిక పరివర్తన కనిపిస్తోంది. సాధారణంగా మనిషికి ఎవరైనా హాని చేయాలని చూస్తే, ఆత్మరక్షణ కోసం తిరగబడటం సహజం. కానీ అర్జునుడు తన ప్రత్యర్థులు కేవలం శత్రువులు కాక గురువులు, బంధువులు కావడంతో, వారు తనను చంపినాసరే తాను మాత్రం వారిపైకి ఆయుధాలు ఎత్తనని భీష్మించుకున్నాడు. భౌతికమైన అధికారాల కంటే, రక్త సంబంధాల పవిత్రతను, అహింసా గుణాన్ని ఆయన ఉన్నతంగా భావించాడు. ఒక యోధుడిగా రణరంగంలో శత్రువును ఎదుర్కొనే ధర్మం కంటే, బంధువులను రక్షించుకోవాలనే మానవతా దృక్పథమే ఆ సమయంలో ఆయనను ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసింది.
ఆధునిక కాలములో ప్రాముఖ్యత
మన జీవితంలో కూడా డబ్బు, పదవి, ఆస్తి, విజయం కోసం మనుషుల విలువను కోల్పోకూడదు. అయితే కేవలం భావోద్వేగంతో కాకుండా, ధర్మం ఏమిటి? మన బాధ్యత ఏమిటి? అనే విషయాలను కూడా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
ప్రశ్నలు - జవాబులు
ప్రశ్న 1). ఈ శ్లోకంలో అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని ఏ పేరుతో సంబోధించాడు?
జవాబు: 'మధుసూదన' అనే పేరుతో సంబోధించాడు.
ప్రశ్న 2). ఎదురుగా ఉన్న బంధువులు తనను చంపడానికి ప్రయత్నిస్తే అర్జునుడు ఏమి చేస్తానని చెప్పాడు?
జవాబు: వారు తనను చంపినా సరే, తాను మాత్రం ప్రతిగా వారిని చంపడానికి ఇష్టపడనని స్పష్టం చేశాడు.
ప్రశ్న 3). ముల్లోకాల రాజ్యాన్ని ఇచ్చినా అర్జునుడు ఎందుకు వెనుకాడతానని చెప్పాడు?
జవాబు: స్వజనులను చంపి దక్కించుకునే ఆ రాజ్యం లేదా సంపద తనకు అక్కర్లేదని తెలిపాడు.
ప్రశ్న 4). ఆధునిక జీవితంలో ఈ శ్లోకం ద్వారా మనం నేర్చుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పాఠం ఏమిటి?
జవాబు: భౌతిక సంపదలు, రాజ్యాల కోసం బంధాలను నాశనం చేసుకోకూడదని మరియు ప్రతికార భావానికి దూరంగా ఉండాలని నేర్చుకోవచ్చు.