శ్రీమద్భగవద్గీత 1వ అధ్యాయం, 36వ శ్లోకం, అర్థాలు, వివరణ
కా ప్రీతిః స్యాత్ జనార్దన |
పాపమ్ ఏవ ఆశ్రయేత్ అస్మాన్
హత్వా ఏతాన్ ఆతతాయినః ||
పదాలు - అర్థాలు
- నిహత్య = చంపివేసి, హతమార్చి.
- ధార్తరాష్ట్రాన్ = ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను (కౌవులను).
- నః = మనకు.
- కా ప్రీతిః = ఏ విధమైన సంతోషం, ఆనందం.
- స్యాత్ = కలుగుతుంది, ఏర్పడుతుంది.
- జనార్దన = ఓ జనార్దనుడా! (దుష్ట శిక్షణ, శిష్ట రక్షణ చేసేవాడా అని శ్రీకృష్ణుడిని సంబోధించే పేరు).
- పాపమ్ ఏవ = కేవలం పాపమే.
- ఆశ్రయేత్ = ఆశ్రయిస్తుంది, చుట్టుకుంటుంది.
- అస్మాన్ = మనలను.
- హత్వా = చంపడం ద్వారా, వధించడం వల్ల.
- ఏతాన్ = వీరందరిని.
- ఆతతాయినః = ఆతతాయులను అనగా అగ్నిపెట్టేవారు, విషం పెట్టేవారు, ఆయుధాలతో దాడి చేసేవారు, భూమిని లేదా ధనాన్ని అపహరించేవారు వంటి హానికరమైన నేరస్థులను.
“ఓ జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపడం ద్వారా మనకు ఎలాంటి ఆనందం లభిస్తుంది? వారు మనపై దాడి చేయడానికి వచ్చినవారే అయినప్పటికీ, వారిని చంపడం వల్ల మనకు పాపమే కలుగుతుంది. మనకు బంధువులు, ఆప్తులు అయిన వీరిని సంహరించి పొందే రాజ్యం, సంపద, విజయం మనకు నిజమైన సంతోషాన్ని ఇవ్వవు.”
సమగ్ర తాత్పర్యం
కురుక్షేత్ర మహాసంగ్రామ రంగస్థలంపై నిలబడి ఉన్న అర్జునుడు తన బంధువులను, గురువులను ఒక్కొక్కరిగా తలుచుకుంటూ తీవ్రమైన మానసిక వేదనను అనుభవిస్తున్నాడు. కౌరవులు అధర్మపరులై మన రాజ్యసమస్తాన్ని కబళించినప్పటికీ, వారిని సంహరించడం ద్వారా మనకు ఏమాత్రం సంతోషం కలుగదని ఆయన భావిస్తున్నాడు. క్రితం శ్లోకంలో బంధువులను చంపనని చెప్పిన అర్జునుడు, ఈ ముప్పవ ఆరవ శ్లోకంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను (కౌరవులను) వధించడం వల్ల మనకు వచ్చే ఫలితం పాపం మాత్రమేనని శ్రీకృష్ణుడితో స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడితో ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారులైన ఈ కౌరవులను మన చేతులతో చంపివేస్తే మనకు ఏ రకమైన ఆనందం కలుగుతుంది? ఎలాంటి సంతోషమూ కలగదు కదా! ఒకవేళ వీరు ఇతరులకు అన్యాయం చేసిన ఆతతాయులు (దుర్మార్గులు) అయినప్పటికీ, వారిని మన చేతులతో హతమార్చడం వల్ల మనకు కేవలం పాపమే వచ్చి చేరుతుంది తప్ప ఎలాంటి పుణ్యం లేదా శ్రేయస్సు లభించదు."
ఇక్కడ అర్జునుడు ధర్మం మరియు అధర్మాల మధ్య నలిగిపోతూ ఒక అద్భుతమైన మీమాంసను లేవనెత్తుతున్నాడు. కౌరవులు ద్యూత క్రీడలో మోసం చేసి రాజ్యాన్ని లాక్కున్న దుర్మార్గులే అయినప్పటికీ, రక్త సంబంధీకులను చంపే ఆ మహాపాపం తనను ఎప్పటికీ వెంటాడుతుందని ఆయన భయపడుతున్నాడు. క్షత్రియ ధర్మం ప్రకారం రాజ్యాన్ని ఆక్రమించిన ఆతతాయులను శిక్షించడం ధర్మమే అయినప్పటికీ, ఆ వ్యక్తిగత క్షోభ మరియు కుటుంబ వినాశనం తెచ్చిపెట్టే అనర్థాలు తనను అంతరాత్మ ప్రమేయంతో వేధిస్తున్నాయని అర్జునుడు ఈ శ్లోకం ద్వారా వ్యక్తపరుస్తున్నాడు.
ఆధునిక కాలములో ప్రాముఖ్యత
ఈ శ్లోకం మన జీవితంలో ఎదురయ్యే ధర్మసంకటాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. మనకు దగ్గరైన వ్యక్తి తప్పు చేసినప్పుడు భావోద్వేగాల కారణంగా సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం కష్టమవుతుంది. అయితే బంధుత్వం లేదా వ్యక్తిగత అనుబంధం మాత్రమే ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోకుండా, ధర్మం, న్యాయం, బాధ్యత, పరిస్థితుల వాస్తవం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి.
ప్రశ్నలు - జవాబులు
ప్రశ్న 1). ఈ శ్లోకంలో అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని ఏ పేరుతో సంబోధించాడు?
జవాబు: 'జనార్దన' అనే పేరుతో సంబోధించాడు.
ప్రశ్న 2). ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపడం వల్ల మనకు ఏమి లభిస్తుందని అర్జునుడు చెప్పాడు?
జవాబు: మనకు ఎలాంటి ఆనందం కలగదని, కేవలం పాపమే ఆశ్రయిస్తుందని చెప్పాడు.
ప్రశ్న 3). ఈ శ్లోకంలో కౌరవులను ఏమని వర్గీకరించారు?
జవాబు: ఇతరులకు హాని చేసే 'ఆతతాయులు' (దుర్మార్గులు / నేరస్థులు) అని పేర్కొన్నారు.
ప్రశ్న 4). ఆధునిక జీవితంలో ఈ శ్లోకం ద్వారా మనం నేర్చుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పాఠం ఏమిటి?
జవాబు: శత్రువులపై కక్షసాధింపు చర్యలకు పోవడం వల్ల మనశ్శాంతి కోల్పోతాం కాబట్టి, ప్రతికార ధోరణిని వీడి శాంతియుత మార్గాలను అనుసరించాలి.