శ్లోకం 10 - 8
అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే |
ఇతి మత్వా భజంతే మాం బుధా భావసమన్వితాః ||
పదాలు - అర్థాలు
- అహమ్ = నేనే (శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడను).
- సర్వస్య = సమస్త జగత్తునకు, చరాచర సృష్టికి.
- ప్రభవః = ఉద్భవ స్థానము, పుట్టుకకు కారణము, మూలము.
- మత్తః = నా నుండే (నా సంకల్పం వలనే).
- సర్వమ్ = సమస్తము (ఈ ప్రపంచం అంతా).
- ప్రవర్తతే = నడుపబడుచున్నది, వ్యాపించియున్నది, క్రియారూపంలో సాగుచున్నది.
- ఇతి = ఈ విధముగా.
- మత్వా = నిశ్చయముగా భావించి, తెలుసుకొని.
- భజంతే = భజిస్తున్నారు, ఆరాధిస్తున్నారు, సేవించుచున్నారు.
- మామ్ = నన్ను.
- బుధాః = జ్ఞానులు, వివేకులు, పండితులు.
- భావసమన్వితాః = అనన్య భక్తి భావముతో, శ్రద్ధాసక్తులతో కూడిన మనస్సు గలవారై.
సమగ్ర తాత్పర్యం
శ్రీమద్భగవద్గీత పదవ అధ్యాయమైన 'విభూతి యోగము'లో శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు భగవత్తత్త్వానికి సంబంధించి అత్యంత మర్మమైన మరియు ప్రధానమైన సత్యాన్ని ఈ ఎనిమిదవ శ్లోకంలో ఉద్ఘాటిస్తున్నాడు. ఈ సృష్టిలో కనిపించే సమస్త చరాచర జగత్తుకు తానే మూలకారణమని, కేవలం పుట్టించడమే కాకుండా ఈ ప్రపంచం మొత్తం తన సంకల్ప శక్తి వలనే నిరంతరం నడుపబడుతోందని భగవానుడు స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
లోకంలో ఎన్నో రకాల పూజలు, యజ్ఞాలు, యాగాలు జరుగుతుంటాయి. కానీ, ఆచారాలు కేవలం యాంత్రికంగా చేయడం వేరు, వాటి అంతరార్థాన్ని గ్రహించి భజించడం వేరు. ఎవరైతే వివేకవంతులు, జ్ఞానులు అవుతారో, వారు ఈ సృష్టికి సర్వస్వం ఆ పరమాత్ముడే ఆధారం అని తమ మనస్సులో గట్టిగా నమ్ముతారు. సూర్యచంద్రుల సంచారం, ఋతువుల మార్పులు, జీవుల జనన మరణాలు, ప్రకృతిలో జరిగే ప్రతి క్రియ వెనుక ఆ భగవానుడి దివ్య శక్తి ఉందనే సత్యాన్ని వారు సంపూర్ణంగా గ్రహిస్తారు. అలా సర్వవ్యాపకుడైన ఆ పరమాత్ముడే సర్వస్వమని నిశ్చయించుకున్న జ్ఞానులు, ఎలాంటి లౌకిక కోరికలకు లోనుకాకుండా, కేవలం అనన్యమైన ప్రేమతో, భక్తి భావంతో ఆ పరమేశ్వరుణ్ణి నిరంతరం ఆరాధిస్తారు. భక్తుడికి మరియు భగవానుడికి మధ్య ఉండే అనుబంధాన్ని అత్యంత సుందరంగా, సత్యబద్ధంగా ఈ శ్లోకం నిర్వచిస్తుంది.
ఆధునిక కాలంలో ఈ శ్లోకం యొక్క ప్రాముఖ్యత
నేటి ఆధునిక కాలంలో మనిషి సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ వైపు పరుగులు పెడుతూ, ప్రకృతిని తన గుప్పిట్లోకి తీసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడు. ప్రతిదానికీ భౌతిక కారణాలను వెతుకుతూ, ఈ విశ్వాన్ని నడిపిస్తున్న ఒక అతీత శక్తిని విస్మరిస్తున్నాడు. అయితే, ఎంతో అభివృద్ధి సాధించినప్పటికీ నేటి సమాజంలో ఒంటరితనం, మానసిక అశాంతి విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. ఈ నేపథ్యంలో గీత అందించిన ఈ ఎనిమిదవ శ్లోకం మానవ జీవితానికి ఒక అద్భుతమైన మానసిక మరియు ఆధ్యాత్మిక బలాన్ని ఇస్తుంది.
సృష్టి పట్ల సమగ్ర దృష్టి : ఆధునిక మానవుడు ప్రకృతిని కేవలం దోచుకునే వనరుగా, ఒక భౌతిక పదార్థంగా మాత్రమే చూస్తున్నాడు. దీనివల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటోంది. కానీ, ఈ సృష్టి అంతా ఒకే దివ్య శక్తి నుండి ఉద్భవించిందనే భావన అలవడినప్పుడు, ప్రతి చెట్టులో, ప్రతి ప్రాణిలో, ప్రతి మనిషిలో ఆ పరమాత్ముడిని చూడగలమనే పవిత్ర దృష్టి ఏర్పడుతుంది. ఇది నేడు అత్యంత ఆవశ్యకమైన ఎకోలాజికల్ కాన్షియస్నెస్ను పెంపొందిస్తుంది.
అహంకారం నుండి విముక్తి : నేటి కార్పొరేట్ మరియు పోటీ ప్రపంచంలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ విజయానికి తామే కర్తలమని గర్విస్తుంటారు. తాము సాధించిన సంపదకు, హోదాకు అహంకరిస్తుంటారు. కానీ, సర్వస్వానికి మూలం ఆ పరమాత్ముడేనని, సమస్తం ఆయన సంకల్పం వలనే నడుస్తోందనే సత్యాన్ని ఈ శ్లోకం ద్వారా గ్రహించినప్పుడు మనిషిలోని అహంకారం పూర్తిగా కరిగిపోతుంది. ఇది వినయవిధేయతలను నేర్పుతుంది.
నిరంతర భక్తి మరియు మానసిక స్థిరత్వం : జీవితంలో అపజయాలు ఎదురైనప్పుడు, ప్రణాళికలు విఫలమైనప్పుడు నేటి యువత తీవ్రమైన నిరాశకు గురవుతుంటారు. సర్వస్వం ఆ దైవ సంకల్పమేననే దృఢమైన నమ్మకం ఉన్నప్పుడు, ఎలాంటి పరిస్థితులనైనా ప్రశాంతంగా స్వీకరించగల మానసిక పరిపక్వత కలుగుతుంది. జ్ఞానంతో కూడిన భక్తి మనిషిని భౌతిక బంధాల నుండి విముక్తుడిని చేసి, అంతర్గత ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.